PROJECT X

Villa, Almere NL, Design Team: René van Zuuk, Client: Marjo Körner & René van Zuuk, Start of design: 2003 - 2004, Completion: 2004-2006, Area: 215 m², Volume: 780 m³

Achter de wat mysterieuze benaming ‘Project X’, schuilt het ontwerp van het eigen woonhuis van René van Zuuk en diens gezin. De villa met een bescheiden kantoorruimte ligt pal naast Psyche, het voormalige woonhuis van de architect. Beide maken deel uit van De Fantasie, een locatie voor experimentele woningbouw in Almere. Omdat de eerste woning vanaf 2004 dienst doet als architectenbureau was het mogelijk om de tuinen van de twee kavels samen te voegen. Het tuinoppervlak is geoptimaliseerd door tussen de woning en de buren slechts de breedte van een parkeerplaats open te laten.

Stedenbouwkundig gezien zijn drie zaken van belang: het doosvormige uiterlijk van de woningen op de Fantasie, de rooilijn en het patroon van alternerende gebouwhoogtes. Door de onderste verdieping half onder het maaiveld te plaatsen is Project X lager dan de aangrenzende huizen, waardoor het binnen dit patroon past. De afstand van de woonkamer tot het water aan de zuidzijde wordt verkleind tot een halve meter, waardoor een gevoel van wonen aan het water ontstaat, ondanks de bescheiden breedte van de gracht. Dit wordt benadrukt door het grote glasvlak in de woonkamer dat een panoramisch uitzicht over de gracht biedt.

Alleen de uitzonderlijk hoge entreedeur doorbreekt de gesloten ogende, doosvormige verdieping waarin zich de slaapvertrekken bevinden. De gevel ervan is bekleed met dunne cementplaten met een ingefreesde doorlopende takkenstructuur die de rigide blokvorm verzacht en verlevendigt. Het spaarzame daglicht op de slaapkamers komt binnen via de daklichten en enkele subtiele ‘schietgaten’ in de gevel. Ten gevolge van de bescheiden afmetingen van de gevelopeningen blijft de hoofdvorm intact. Het bovenste volume wordt door een glasstrook, die aan de tuinzijde verdiepinghoog is, losgehouden van de verdieping eronder.

Bepalend voor het ontwerp is de speelruimte die het Bouwbesluit biedt. Het toegestane bouwvolume op deze locatie is 500 m³, terwijl voor woning en kantoor 750 m³ nodig is. Tegenwoordig laat het Bouwbesluit de mogelijkheid om 2,5 meter buiten de gevel te bouwen zonder dat een bouwaanvraag ingediend hoeft te worden. Voorwaarde hiervoor is dat deze gevel niet grenst aan de openbare weg of openbaar groen, dus is het bouwdeel dat haaks op de weg staat zo lang mogelijk gemaakt zodat zoveel mogelijk extra gebouwvolume kon worden gegenereerd. Een andere bepaling zegt dat de uitbouw pas één meter vanaf de voorgevel mag beginnen. Om de begane grond toch een uniforme breedte te geven, steekt de verdieping een meter in richting van de straatkant uit. Bij het kantoorgedeelte tot slot wordt gebruik gemaakt van de regel om dertig vierkante meter bijgebouw te maken zonder bouwvergunning. Dit extra deel is half ondergronds uitgevoerd om het, ondanks de straatligging, ondergeschikt te houden aan het woongedeelte. De zakelijkheid en het secundaire karakter worden onderstreept door het beton aan de buitenkant in het zicht te laten.
Creatieve interpretatie van al deze mazen in de regelgeving levert uiteindelijk niet alleen de benodigde ruimte op, maar tevens ingetogen oorspronkelijke en rijke architectuur.