Kinderboerderij Griftsteede

Educational farm for childrens, Utrecht NL, Project Team: René van Zuuk, Client: Wijkbureau Noordoost, Utrecht, Start of design: 1996-1998, Completion: 1998-1999, Area: 750m², Volume: 2.800m³, Building costs: €1.100.000

Nederlands:

Midden in het centrum van Utrecht was vroeger een gasfabriek gelegen. Toen deze fabriek werd gesloopt stond het terrein een lange tijd leeg. Na sanering van de grond is door de gemeente Utrecht besloten om er een recreatief park te plaatsen, het Griftpark. Stedenbouwkundige Han Beumer heeft een plan gemaakt voor het Griftpark waarin het hoofdelement werd gevormd door een centrale as die als een rode loper van noord naar zuid wordt uitgelegd. Stedenbouwkundig vormt de kinderboerderij 'De Griftsteede' de beëindiging van deze centrale as door middel van een spiraalvormige beweging die vergelijkbaar is met de staf van Sinterklaas. De Griftsteede bestaat uit een hoofdgebouw met vrijstaande stallen waarin de kinderboerderij, het Wijk Milieu Centrum, een educatieve ruimte voor voorlichting over de natuur en een speeltuinhonk zijn gehuisvest. 

Er volgde een trail and error onderzoek naar diverse spiraal georiënteerde structuren. Uit deze studie werd een structuur ontwikkeld die zijn oorsprong heeft in het tweedimensionale grondvlak en is opgebouwd uit een grid van hoofdliggers en gordingen. De hoofdliggers zijn de stralen in het grid en worden onderling aan elkaar verbonden met de gordingen (verbindingslijnen). De hoofdliggers zijn steeds met een zelfde afstand en hoek ten opzichte van elkaar geplaatst. Hierdoor ontstaat het patroon van een slakkenhuis. De verbindingslijnen lopen op onderling gelijke afstand evenwijdig aan elkaar. 

Door de heldere structuur zijn er maar twee soorten aansluitingen: die van twee hoofdliggers onderling en die van een hoofdligger en een gording. Dit zorgt ervoor dat het ontwerp eenvoudig te bouwen is, en dus betaalbaar blijft. 

De installaties in het gebouw zijn zo eenvoudig mogelijk gehouden. Er is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van natuurlijke ventilatie. Opwarming van het gebouw door de zon wordt door de grote overstekken tegengehouden. Alleen voor de bovenverdieping gaat dit niet op. Daar is een extra voorziening aangebracht om oververhitting te voorkomen. De stallen zijn natuurlijk geventileerd door een spleet tussen dak en raamkozijn, zodat er permanent buitenlucht binnenkomt. Ook hier zorgen grote overstekken en bakstenen muren voor een natuurlijke koeling. 

In de centrale hal is de houten constructie van het dak goed zichtbaar. Door de glasstrook in de kantoren op de eerste verdieping wordt het dak visueel opgetild. In de centrale hal kijkt men door het glas zowel naar het hoogste punt van het dak als naar het laagste punt dat uitmondt in de vijver op het plein. De plafondplaten zijn eveneens van hout. De houtplaten zijn geperforeerd om een goede akoestiek te bewerkstelligen.

Met de toepassing van materiaalcombinaties met glas, staal, baksteen en hout is gepoogd het gebouw een moderne en toch warme, natuurlijke uitstraling te geven zoals je dat zou verwachten in een kinderboerderij. 

English:

Right in the city centre of Utrecht used to be a gas plant. After it had been demolished the site remained empty for a considerable time. After cleaning-up the seriously polluted soil the Municipality of Utrecht decided to redesignate the area into a recreational park, the Griftpark. The urban plan provided a north-south central axis laid out as a red-carpet. The children’s city farm Griftsteede is the physical crowning of the straight route ending in a spiral curled structure, reminiscent of a bishop’s crosier. The complex consists of a main building, accommodating the children’s farm, an Environmental District Centre, a space for educational information on nature topics and a playground home, as well as some detached stables. 

A trial-and-error research followed, investigating the possibilities of different spiral structures. The study resulted in the development of a grid that, in plane surface, is composed of a radial grid of main girders mutually connected by purlins. The girders all have the same in-between distance and angle. The connecting purlins are parallel to each other and all have the same distance between them. The interplay of lines gradually forms smaller whorls around an enclosed circle, resulting in a snail’s shell pattern. The main building is based on a fan-shaped plan. The radians (girders) all have a fixed vertical angle compared to the ground plane, transforming the two-dimensional structure in a spatial fabric. The connecting lines (purlins) in the sloping roof plane are in fact contours.

All the girders have the same section, the same goes for the purlins. Both these elements are made of wood. This lucid structure results in just two types of joints; the interconnection of the girders and the structural connection of a girder and a purlin. Minimizing the number of distinctive joints makes the design easy to construct and thus affordable. 

The climate control installation is kept as simple as possible. Mainly natural ventilation is applied. The big eaves largely prevent the building from warming up by the sun. Only the upper floor has extra mechanical facilities installed to avoid overheating. The stables are ventilated naturally through a slot between the roof and the window frames, allowing a permanent fresh air flow. Here too, the large eaves and the brick walls contribute to a comfortable climate. 

In the central hall the wooden structures are left exposed. The high strip of windows in the offices on the upper storey lifts the copper roof visually, as an enormous wafting ginkgo leaf. From the central hall one sees both the top of the roof as well as the lowest point where it flows out like a funnel in the rainwater basin.

Thanks to the apparently indifferent combination of materials such as glass, steel, copper, brick and wood, the building gained both a frivolous and contemporary, as well as a warm and natural image, both fitting in an environment where children and nature meet.