Project X

Villa, Almere NL, Design Team: René van Zuuk, Client: Marjo Körner & René van Zuuk, Start of design: 2003 - 2004, Completion: 2004-2006, Area: 215 m², Volume: 780 m³

Nederlands:

Achter de wat mysterieuze benaming ‘Project X’, schuilt het ontwerp van het eigen woonhuis van René van Zuuk en diens gezin. De villa met een bescheiden kantoorruimte ligt pal naast Psyche, het voormalige woonhuis van de architect. Beide maken deel uit van De Fantasie, een locatie voor experimentele woningbouw in Almere. Omdat de eerste woning vanaf 2004 dienst doet als architectenbureau was het mogelijk om de tuinen van de twee kavels samen te voegen. Het tuinoppervlak is geoptimaliseerd door tussen de woning en de buren slechts de breedte van een parkeerplaats open te laten.

Stedenbouwkundig gezien zijn drie zaken van belang: het doosvormige uiterlijk van de woningen op de Fantasie, de rooilijn en het patroon van alternerende gebouwhoogtes. Door de onderste verdieping half onder het maaiveld te plaatsen is Project X lager dan de aangrenzende huizen, waardoor het binnen dit patroon past. De afstand van de woonkamer tot het water aan de zuidzijde wordt verkleind tot een halve meter, waardoor een gevoel van wonen aan het water ontstaat, ondanks de bescheiden breedte van de gracht. Dit wordt benadrukt door het grote glasvlak in de woonkamer dat een panoramisch uitzicht over de gracht biedt.

Alleen de uitzonderlijk hoge entreedeur doorbreekt de gesloten ogende, doosvormige verdieping waarin zich de slaapvertrekken bevinden. De gevel ervan is bekleed met dunne cementplaten met een ingefreesde doorlopende takkenstructuur die de rigide blokvorm verzacht en verlevendigt. Het spaarzame daglicht op de slaapkamers komt binnen via de daklichten en enkele subtiele ‘schietgaten’ in de gevel. Ten gevolge van de bescheiden afmetingen van de gevelopeningen blijft de hoofdvorm intact. Het bovenste volume wordt door een glasstrook, die aan de tuinzijde verdiepinghoog is, losgehouden van de verdieping eronder.

Bepalend voor het ontwerp is de speelruimte die het Bouwbesluit biedt. Het toegestane bouwvolume op deze locatie is 500 m³, terwijl voor woning en kantoor 750 m³ nodig is. Tegenwoordig laat het Bouwbesluit de mogelijkheid om 2,5 meter buiten de gevel te bouwen zonder dat een bouwaanvraag ingediend hoeft te worden. Voorwaarde hiervoor is dat deze gevel niet grenst aan de openbare weg of openbaar groen, dus is het bouwdeel dat haaks op de weg staat zo lang mogelijk gemaakt zodat zoveel mogelijk extra gebouwvolume kon worden gegenereerd. Een andere bepaling zegt dat de uitbouw pas één meter vanaf de voorgevel mag beginnen. Om de begane grond toch een uniforme breedte te geven, steekt de verdieping een meter in richting van de straatkant uit. Bij het kantoorgedeelte tot slot wordt gebruik gemaakt van de regel om dertig vierkante meter bijgebouw te maken zonder bouwvergunning. Dit extra deel is half ondergronds uitgevoerd om het, ondanks de straatligging, ondergeschikt te houden aan het woongedeelte. De zakelijkheid en het secundaire karakter worden onderstreept door het beton aan de buitenkant in het zicht te laten.
Creatieve interpretatie van al deze mazen in de regelgeving levert uiteindelijk niet alleen de benodigde ruimte op, maar tevens ingetogen oorspronkelijke en rijke architectuur.

English:

Behind the somewhat mysterious name ‘Project X’, hides the design of René van Zuuk and his family’s own residence. The villa with a small office space is located right next to the architect’s former residence Psyche in Almere’s The Fantasy district, an area for experimental housing. Because the old house serves as his architect’s office since 2004, it occurred that the two plots could be consolidated into one garden. The garden area is optimized by leaving only the width of a parking space between Project X and its neighbouring house.

From an urban point of view three major considerations were important: the box-shaped appearance of all the Fantasy dwellings, the fixed building line and the pattern of alternating building heights. Placing the lower storey half below ground level resulted in House X being lower than the adjacent dwellings, thus fitting in the height sequence. The distance from the living room to the water is reduced to half a metre, creating a sense of living along the waterfront despite the rather modest size of the canal. This feeling is being intensified by the large expanse of glass in the living room offering a panoramic view on the canal.

Only the exceptionally high entrance door infringes the closed appearance of the box-shaped upper storey enclosing the bedrooms. Its façade is cladded with large thin cement tiles with a continuing branch-like pattern of grooves softening and reviving the rigid box shape. The scanting daylight entering the bedrooms comes through rooflights and a few subtle ‘eyelets’ in the façade. Because of the small dimensions of the façade openings the main volume remains intact. The upper volume is separated from the lower storey by means of a glass strip. On the garden side the strip is storey high.

The basic design is largely defined by the latitude enabled by the Dutch Building Decree. The maximum volume allowed on the particular location is 500 m³, while the residence plus office required 750 m³. Nowadays the Building Decree creates the opportunity to build up to 2.5 metres outside an external wall, without submitting a planning application under the condition that it does not border a public street or public park. Therefore the building part perpendicular to the street is maximized in length to create as much extra building volume as possible. According to another provision in the Decree the extension can only start one meter from the front façade. To provide the ground-floor level with a uniform width, the upper floor protrudes one meter in the direction of the street. For the office section the rule that allows an annexe up to thirty square metres without a planning permission is utilized. This extra part is constructed as a basement to make it secondary to the living area, despite its street side location. To emphasize its commercial and subordinate character the exterior concrete surface is left exposed. Inventive interpretation of these loopholes in the legislation has resulted not just in the space required, but also in unprecedented restrained and rich architecture.